2 Cách kiểm tra tinh trùng mạnh hay yếu tại nhà đơn giản, dễ thực hiện
Chất lượng tinh trùng là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng thụ thai tự nhiên. Tuy nhiên, nhiều nam giới vẫn e ngại khi phải đến bệnh viện thực hiện xét nghiệm tinh dịch đồ. Vì vậy, cách kiểm tra tinh trùng mạnh hay yếu tại nhà đang được nhiều cặp vợ chồng quan tâm. Mời các bố mẹ đọc bài viết dưới đây của Sinhconnhuy.com tìm hiểu nhé.
1. Tinh trùng mạnh hay yếu được đánh giá dựa trên yếu tố nào?
“Tinh trùng mạnh” là cách gọi thông thường để chỉ tinh trùng có số lượng, khả năng di chuyển và hình thái tương đối tốt. Ngược lại, tinh trùng yếu thường có khả năng di chuyển kém, mật độ thấp hoặc tỷ lệ bất thường cao.
Theo hướng dẫn xét nghiệm tinh dịch của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chất lượng tinh trùng cần được đánh giá thông qua nhiều chỉ số, bao gồm:
- Thể tích tinh dịch.
- Tổng số lượng và mật độ tinh trùng.
- Khả năng di động, đặc biệt là di động tiến tới.
- Hình dạng của tinh trùng.
- Tỷ lệ tinh trùng sống.
- Độ pH, độ nhớt và thời gian hóa lỏng của tinh dịch.
Các giới hạn tham chiếu của WHO không phải là đường phân chia tuyệt đối giữa “có khả năng sinh sản” và “vô sinh”. Một người có một chỉ số thấp vẫn có thể thụ thai tự nhiên, trong khi người có kết quả trong giới hạn tham chiếu vẫn có thể gặp khó khăn khi sinh con. WHO cũng xác định xét nghiệm tinh dịch cần được thực hiện theo quy trình chuẩn để bảo đảm độ tin cậy.
2. Cách kiểm tra tinh trùng mạnh hay yếu tại nhà qua tinh dịch
Nam giới có thể quan sát một số đặc điểm của tinh dịch sau khi xuất tinh. Đây là phương pháp đơn giản nhưng chỉ phản ánh phần nào tình trạng sức khỏe sinh sản.
2.1 Quan sát màu sắc tinh dịch
Tinh dịch bình thường thường có màu trắng đục hoặc trắng xám. Sau một thời gian dài không xuất tinh, tinh dịch có thể hơi ngả vàng nhưng không nhất thiết là dấu hiệu bất thường.
Nam giới nên đi khám nếu tinh dịch thường xuyên có màu vàng đậm, xanh, nâu, đỏ hoặc xuất hiện máu. Những thay đổi này có thể liên quan đến viêm nhiễm, tổn thương đường sinh dục hoặc một vấn đề sức khỏe khác.
2.2 Theo dõi thời gian hóa lỏng
Ngay sau khi xuất tinh, tinh dịch thường có độ đặc nhất định, sau đó dần hóa lỏng. Nếu tinh dịch vẫn đặc, vón thành cục lớn hoặc không hóa lỏng sau khoảng 60 phút, nam giới nên cân nhắc kiểm tra chuyên sâu.
Tuy nhiên, chỉ dựa vào độ đặc hoặc thời gian hóa lỏng không thể kết luận tinh trùng mạnh hay yếu.
2.3 Kiểm tra độ nhớt và trạng thái tinh dịch
Tinh dịch quá loãng có thể khiến nhiều người lo lắng về mật độ tinh trùng. Ngược lại, tinh dịch quá đặc có thể cản trở khả năng di chuyển của tinh trùng.
Dù vậy, mắt thường không thể nhìn thấy hoặc đếm tinh trùng. Tình trạng tinh dịch loãng hay đặc cũng có thể thay đổi theo thời gian kiêng xuất tinh, lượng nước uống, chế độ sinh hoạt và sức khỏe tại thời điểm lấy mẫu.
2.4 Quan sát lượng tinh dịch
Thể tích tinh dịch quá ít hoặc không có tinh dịch khi xuất tinh là dấu hiệu cần được chú ý. Theo giới hạn tham chiếu trong tài liệu WHO năm 2021, thể tích tinh dịch ở nhóm tham chiếu có giới hạn dưới khoảng 1,4 ml.
Việc tự ước lượng bằng mắt thường thường không chính xác. Nếu lượng tinh dịch liên tục quá ít, nam giới nên đến cơ sở chuyên khoa để kiểm tra nguyên nhân.
3. Cách kiểm tra tinh trùng mạnh hay yếu tại nhà bằng thiết bị chuyên dụng
Quan sát tinh dịch không giúp đánh giá trực tiếp mật độ và khả năng di chuyển của tinh trùng. Để theo dõi rõ hơn, nam giới có thể sử dụng thiết bị kiểm tra tinh trùng tại nhà.
Máy xét nghiệm tinh trùng tại nhà SQT hỗ trợ người dùng quan sát mẫu tinh dịch ngay tại nhà, từ đó có thêm thông tin ban đầu về sự hiện diện và khả năng vận động của tinh trùng.
Khi sử dụng, bạn cần đọc kỹ hướng dẫn đi kèm sản phẩm, lấy mẫu đúng cách và bảo đảm dụng cụ sạch. Không nên tự đưa ra kết luận chỉ dựa trên một lần kiểm tra, vì chất lượng tinh trùng có thể thay đổi do sốt, căng thẳng, thiếu ngủ, sử dụng rượu bia, thuốc lá hoặc tiếp xúc với nhiệt độ cao.
Thiết bị tại nhà phù hợp để theo dõi và sàng lọc ban đầu. Để đánh giá đầy đủ mật độ, tổng số lượng, tỷ lệ sống, khả năng di động và hình thái, xét nghiệm tinh dịch đồ tại phòng xét nghiệm vẫn là tiêu chuẩn quan trọng. Hướng dẫn AUA/ASRM cũng khuyến nghị đánh giá nam giới có nghi ngờ vô sinh bằng bệnh sử sinh sản kết hợp với một hoặc nhiều lần phân tích tinh dịch.
4. Hướng dẫn lấy mẫu tinh dịch tại nhà đúng cách
Để kết quả kiểm tra có giá trị tham khảo tốt hơn, nam giới nên lưu ý:
- Kiêng xuất tinh theo thời gian được hướng dẫn bởi thiết bị hoặc cơ sở y tế, thường khoảng 2–7 ngày.
- Rửa sạch tay và bộ phận sinh dục trước khi lấy mẫu.
- Lấy mẫu bằng cách thủ dâm và thu toàn bộ tinh dịch vào dụng cụ sạch, khô.
- Không sử dụng bao cao su thông thường, dầu bôi trơn hoặc xà phòng vì một số thành phần có thể ảnh hưởng đến tinh trùng.
- Đợi tinh dịch hóa lỏng theo thời gian hướng dẫn trước khi kiểm tra.
- Thao tác đúng lượng mẫu và đúng thời điểm.
- Vệ sinh thiết bị theo hướng dẫn sau mỗi lần sử dụng nếu sản phẩm được thiết kế để dùng nhiều lần.
Nếu làm đổ hoặc không thu được phần tinh dịch đầu tiên, kết quả có thể không phản ánh chính xác mật độ tinh trùng vì đây thường là phần chứa nhiều tinh trùng.
5. Có thể kết luận tinh trùng yếu bằng mắt thường không?
Câu trả lời là không. Màu sắc, độ đặc và thể tích tinh dịch chỉ cung cấp một số dấu hiệu tham khảo. Tinh dịch nhìn bình thường vẫn có thể chứa ít tinh trùng hoặc có tỷ lệ tinh trùng di động thấp. Ngược lại, một số thay đổi tạm thời về màu sắc hay độ đặc chưa chắc đồng nghĩa với vô sinh.
Vì vậy, cách kiểm tra tinh trùng mạnh hay yếu tại nhà nên được xem là bước theo dõi ban đầu. Không nên tự mua thuốc hoặc thực phẩm bổ sung chỉ dựa trên việc quan sát tinh dịch.
6. Khi nào nam giới nên đi khám?
Bạn nên đến cơ sở nam khoa hoặc hỗ trợ sinh sản nếu:
- Hai vợ chồng quan hệ đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai trong 12 tháng nhưng chưa có thai.
- Người vợ từ 35 tuổi trở lên và chưa có thai sau khoảng 6 tháng cố gắng.
- Kết quả kiểm tra tại nhà nhiều lần cho thấy ít hoặc không thấy tinh trùng di chuyển.
- Tinh dịch có máu, màu bất thường hoặc mùi hôi kéo dài.
- Có cảm giác đau, sưng ở tinh hoàn hoặc đau khi xuất tinh.
- Từng mắc quai bị có biến chứng, chấn thương tinh hoàn, giãn tĩnh mạch thừng tinh hoặc phẫu thuật vùng sinh dục.
- Gặp tình trạng rối loạn cương, xuất tinh ngược hoặc không xuất tinh.
Khi một hay nhiều thông số tinh dịch bất thường, AUA/ASRM khuyến nghị nam giới được chuyên gia sức khỏe sinh sản đánh giá đầy đủ. Bác sĩ có thể yêu cầu lặp lại tinh dịch đồ vì kết quả giữa các lần xét nghiệm có thể khác nhau.
7. Một số câu hỏi thường gặp
Tinh dịch loãng có phải tinh trùng yếu không?
Không thể kết luận tinh trùng yếu chỉ vì tinh dịch loãng. Muốn biết chính xác cần kiểm tra mật độ, khả năng di động, hình thái và các thông số liên quan.
Tinh dịch đặc và vón cục có ảnh hưởng đến khả năng sinh sản không?
Tinh dịch có thể hơi đặc ngay sau khi xuất tinh. Nếu tình trạng vón cục, không hóa lỏng hoặc có dấu hiệu bất thường kéo dài, nam giới nên đi khám.
Kiểm tra tinh trùng tại nhà có chính xác không?
Kết quả phụ thuộc vào loại thiết bị, cách lấy mẫu và thao tác của người dùng. Thiết bị tại nhà có giá trị sàng lọc hoặc theo dõi, nhưng không thay thế xét nghiệm tinh dịch đồ tại phòng xét nghiệm.
8. Kết luận
Có nhiều cách kiểm tra tinh trùng mạnh hay yếu tại nhà, từ quan sát màu sắc, thể tích, độ nhớt và thời gian hóa lỏng đến sử dụng thiết bị hỗ trợ quan sát tinh trùng. Trong đó, thiết bị chuyên dụng giúp nam giới có thêm thông tin trực quan mà mắt thường không thể cung cấp. Bố mẹ có thể tham gia nhóm Hội chia sẻ kinh nghiệm cách sinh con theo ý muốn để được chuyên gia trực tiếp hướng dẫn kiểm tra tinh trùng tại nhà nhé
